Ai cũng biết thịt, cá, trứng, sữa… là nguồn cung cấp dinh dưỡng cần thiết cho sự phát triển của trẻ nhỏ. Song, trên thực tế chúng cũng có thể gây dị ứng cho trẻ em.

Theo các nghiên cứu gần đây, có đến 40% trẻ nhỏ có nguy cơ dị ứng thức ăn. Tỷ lệ này giảm dần theo tuổi, phụ thuôc vào sự thay đổi môi trường, thói quen ăn uống và cách sống của từng cộng đồng, cá thể. Dị ứng thức ăn  thường có tỷ lệ cao ở trẻ em, đặc biệt ở trẻ dưới 3 tuổi là do ở lứa tuổi này, hệ miễn dịch và đường ruột của trẻ còn non yếu, tính thấm của niêm mạc đường tiêu hóa cao. Do đó, khi trẻ hấp thụ các  loại thức ăn có tính kích ứng và mẫn cảm cao, rất có thể sẽ kích hoạt cơ chế dị ứng nhằm phản ứng lại với những loại thức ăn này.

Tác hại khôn lường

Phản ứng dị ứng thực phẩm ở trẻ em có thể chỉ biểu hiện thoáng qua, nhưng cũng có thể gây nguy hại tới sức khỏe, thậm chí đe dọa tới tính mạng của trẻ em. Dị ứng thực phẩm ở thể nhẹ có thể khiến trẻ nổi mẩn đỏ, ngứa ở da, ngứa mũi hoặc mắt, hắt hơi và chảy nước mũi. Còn ở thể nặng, trẻ có thể sẽ có triệu chứng của hen suyễn như ho, khò khè, nặng ngực và nghẹn thở, đau bụng, buồn nôn, phù nề, nôn mửa và tiêu chảy. Nếu không được chữa trị kịp thời, trẻ có thể rơi vào tình trạng sốc phản vệ, dẫn tới tử vong.

Lưu ý về biểu hiện và cách xử trí

Dị ứng thực phẩm đôi khi có biểu hiện rất mơ hồ và dễ nhầm lẫn như thái độ chán ghét một số loại thức ăn, thay đổi sắc mặt sau khi ăn của trẻ… khiến nhiều cha mẹ nghĩ rằng con mình bị kém ăn, lại càng ép trẻ ăn nhiều hơn loại thực phẩm đó, gây ra tình trạng suy dinh dưỡng hoặc biến chứng dị ứng nặng nề hơn. Tốt nhất là khi thấy trẻ có những biểu hiện như nổi mẩn, phù nề, ngứa da, khó thở, chảy nước mắt, chảy nước mũi sau bữa ăn, cha mẹ nên đưa trẻ đến khám bác sĩ ngay lập tức để tìm ra nguyên nhân và tránh tiếp xúc với các thực phẩm dễ gây dị ứng. Sau đó, tùy vào mức độ dị ứng của trẻ mà bác sĩ sẽ có phương pháp điều trị bệnh phù hợp. Nếu trẻ bị dị ứng nặng kèm theo các triệu chứng như tiêu chảy kéo dài, khó thở đến tím tái, sốc phản vệ dữ dội, cha mẹ cần đưa trẻ đến ngay trạm y tế gần nhất để được sơ cứu trước khi đến bệnh viện, đảm bảo sức khỏe và tính mạng cho các em.

Những loại thực phẩm dễ gây dị ứng cho trẻ:

Hải sản: Các loại hải sản là tác nhân gây dị ứng nhiều nhất, bao gồm một số loại cá có hàm lượng thủy ngân cao (cá trích, cá chình, lươn, cá tầm, cá ngừ, cá thu, cá marlin, cá kiếm…), nghêu sò, tôm, cua…

Thực phẩm chua: Do hàm lượng axit cao nên một số loại trái cây như dâu tây, cà chua, xoài, dứa cũng có thể là tác nhân gây dị ứng cho trẻ. Nhiều trẻ em khi  ăn những thực phẩm này thường bị mẩn đỏ quanh miệng hoặc có triệu chứng dị ứng nhẹ. Do vậy, bác sĩ khuyên cha mẹ không nên cho trẻ em, đặc biệt là trẻ dưới 1 tuổi ăn thực phẩm chua.

Trứng: Trong lòng trắng trứng gà có một loại protein có thể gây dị ứng cho một số trẻ mẫn cảm với loại chất này.

Một số loại rau xanh: Một số loại rau xanh có hàm lượng nitrat cao có thể phản ứng không tốt với cơ địa của trẻ nhỏ. Do vậy, trẻ nhỏ nên thận trọng khi ăn các loại rau xanh như: rau bina, củ cải, cà rốt, củ cải xanh.

Ngũ cốc: Trong số ngũ cốc có thể gây dị ứng thì lạc (đậu phộng) đứng đầu bảng với hậu quả xấu nhất là trẻ có thể bị hen suyễn. Kế đến là đậu nành và lúa mì. Thậm chí một trẻ có cơ địa dị ứng còn có thể bị phản ứng bởi khoai tây.

Sữa bò: Dị ứng sữa bò cũng không hiếm gặp. Đó là tình trạng cơ thể của trẻ mẫn cảm với thành phần đạm sữa bò, gây ra phản ứng dị ứng. Dị ứng xảy ra có thể rất đột ngột: ói mửa, thở khò khè, nổi ban đỏ, mặt sưng phù, hay nặng hơn là phản ứng phản vệ toàn thân. Cũng có trường hợp dị ứng diễn ra khó phát hiện hơn như trẻ khó chịu, ói mửa, đau bụng, tiêu chảy…

Phòng tránh dị ứng thực phẩm cho trẻ

Khi nghi ngờ con mình dị ứng với một loại thức ăn nào đó, cha mẹ nên tham khỏ ý kiến của bác sĩ để trẻ được thăm khám và chẩn đoán chính xác. Khi biết trẻ dị ứng với một loại thức ăn nào đó, cha mẹ nên loại bỏ thực phẩm đó ra khỏi thực đơn của trẻ. Không nên chế biến hoặc đựng thức ăn của trẻ trong các âu bát có dính các thức ăn mà trẻ dị ứng. Một số thức ăn có mẫn cảm chéo với các thức ăn gây dị ứng cũng cần được loại trừ khỏi bữa ăn của trẻ, như: sữa dê với sữa bò, thịt bò (thịt bê) với thịt cừu thường mẫn cảm chéo với nhau trong 50 – 90% trường hợp, giữa các loại cá, các loại đậu cũng thường có mẫn cảm chéo với nhau. Tuy nhiên, trong những trường hợp dị ứng nhẹ, việc giảm bớt các thức ăn gây dị ứng trong chế độ ăn cũng có thể đủ để giảm thiểu các triệu chứng dị ứng, không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn.

Đảm bảo dinh dưỡng cho trẻ

Việc loại trừ một số thức ăn khỏi chế độ ăn của trẻ có thể dẫn đến sự mất cân đối của những chế độ ăn này và gây ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ, do đó tốt nhất các bậc phụ huynh nên tham khảo ý kiến của các nhà dinh dưỡng học để tìm được một chế độ ăn thích hợp cho con mình, vừa đảm bảo dinh dưỡng cho quá trình phát triển của trẻ vừa tránh được các yếu tố gây dị ứng thực phẩm.

Xem thêm